AI Futures schuift de tijdlijn naar voren: een bovenmenselijke onderzoeker in 2027

Het bericht heet Q3.5 Timelines Update: Looks Like the Intelligence Explosion Will Happen in 2027 After All. De auteurs, onder wie Daniel Kokotajlo, Eli Lifland, Brendan en Lukas Finnveden, bouwen modellen die voorspellen wanneer AI bepaalde mijlpalen haalt. Een zogeheten Superhuman AI Researcher (SAR) omschrijven ze als een systeem dat zelfstandig kan programmeren en minstens even goed onderzoeksrichtingen kiest, experimenten opzet en resultaten interpreteert als de beste menselijke onderzoeker. Vanaf dat punt levert een extra AI-onderzoeker een lab meer op dan een menselijke toponderzoeker.

Alle auteurs van het project plaatsen hun mediaan voor zo'n SAR-model nu in 2027. Kokotajlo mikt op mei 2027, Brendan op maart, Lifland op augustus en Finnveden op het najaar. De kans dat AI vóór 2028 vrijwel alle kantoorarbeid kan overnemen (Top-Expert-Dominating AI), schatten ze op 35 tot 65 procent.

De aanleiding is een recent onderzoek van METR bij Anthropic. METR stelt dat de vooruitgang in AI-onderzoek daar nu ongeveer dubbel zo snel gaat als vóór oktober 2025, en schrijft ongeveer 80 procent van die winst toe aan AI. Dat komt neer op een versnelling met factor 1,7 door AI alleen. Volgens AI Futures is zo'n versnelling van het totale tempo veel ingrijpender dan een individuele medewerker die 1,7 keer sneller werkt: omdat onderzoek ook afhangt van rekenkracht en botst op afnemende meeropbrengsten, vergt een tempoversnelling van 1,7 dat AI de denkkracht van onderzoekers met een veelvoud vergroot. In een interne peiling bij Anthropic noemden onderzoekers zichzelf gemiddeld twaalf keer productiever dankzij AI.

Volgens de modellen van AI Futures loopt de huidige versnelling ongeveer vijf maanden voor op het eerdere scenario AI 2027. Als een bovenmenselijke onderzoeker er volgend jaar al aankomt, noemen de auteurs het uiterst dringend om de ontwikkeling van grensmodellen te pauzeren of af te remmen, bij voorkeur via een afspraak binnen de sector en een internationaal verdrag. Bedrijven zijn volgens hen niet klaar om zo'n systeem veilig uit te lijnen, en een ontspoord model dat zichzelf recursief verbetert brengt grote gevaren mee. Ook kan de trainingsmethode snel in buitenlandse handen vallen.

Eind september 2026 publiceerden 22 onderzoekers, onder wie drie Turing Award-winnaars en kopstukken van OpenAI, Anthropic en Microsoft, een paper over de risico's van een intelligentie-explosie. Die waarschuwde dat geautomatiseerd onderzoek jaren vooruitgang kan samenpersen in maanden.

Twee maanden eerder vroegen meer dan 1.300 labmedewerkers in Pacing the Frontier om middelen om het tempo te vertragen.

METR meldt uitdrukkelijk dat Anthropic het grootste deel van het bewijsmateriaal voor de conclusies heeft zwartgelakt. Externe waarnemers kunnen daardoor niet zelf nagaan waarop de schattingen van een verdubbeling en 80 procent AI-bijdrage precies rusten.

Anthropic zelf nuanceerde de cijfers in de system card van Claude Fable 5.2. Het bedrijf stelde dat zijn interne model Claude Mythos 5.2 het totale onderzoekstempo niet verdubbelt, al noemde het zijn eigen metingen onzeker en beloofde het een later rapport.

Het concept onderzoekssmaak (research taste) is een abstractie in het wiskundige model van de auteurs, geen vaste fysieke eenheid. AI-vaardigheden kunnen grillig evolueren: snel in wiskunde en code, maar trager in langlopende projecten.