Vlaamse bedrijven verdubbelden hun AI-gebruik in twee jaar

De cijfers komen uit de Vlaamse AI-barometer 2025, die het departement Economie, Wetenschap en Innovatie op 11 maart 2026 bekendmaakte. In 2023 gebruikte 32,1 procent van de ondernemingen minstens één AI-technologie, in 2025 58,8 procent. Generatieve AI zit op 47,6 procent, tekstanalysesoftware op 41,2 procent. Bij bijna de helft van de bedrijven (48,9 procent) groeit het gebruik van onderuit, vaak omdat werknemers er op eigen houtje mee beginnen.

Ook bij de Vlaamse overheid is het gebruik verdubbeld, zegt het persbericht. Ambtenaren besparen met Microsoft Copilot gemiddeld 16 tot 17 minuten per dag. Binnen de Vlaamse diensten lopen 72 AI-initiatieven.

Het Vlaams Beleidsplan Artificiële Intelligentie loopt sinds juli 2019 en werd in maart 2024 vernieuwd. De site van het plan spreekt nu van ongeveer 36 miljoen euro per jaar. Daarvan gaat zo'n 9,5 miljoen naar VLAIO, het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen, om bedrijven aan AI te helpen. Daarnaast is er ongeveer 12 miljoen per jaar voor de digitalisering van kmo's. In het persbericht over de barometer staat een groter bedrag, “ruim 150 miljoen euro” per jaar, “zodat bedrijven en overheidsdiensten op een verantwoorde manier omgaan met AI”. Wat daar allemaal onder valt, staat er niet bij.

Het plan, de barometer en werkgeversorganisatie Voka leggen allemaal de nadruk op concurrentiekracht en een snelle invoering. Verantwoord gebruik komt er als apart spoor naast. Minister-president Matthias Diependaele zegt het zo: “We moeten als maatschappij geen schrik hebben van AI. Integendeel. We moeten het net omarmen.”

Op federaal niveau publiceerde de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid in februari 2026 een verslag over AI op de Belgische arbeidsmarkt. Volgens dat verslag gebruikte 33 procent van de Belgische werknemers in 2025 generatieve AI op het werk, tegenover 21 procent gemiddeld in Europa. Voor zover ik weet, komt geen andere Belgische instelling dichter bij een inschatting van wat AI met jobs doet. Meer daarover in de jobvraag.

Bijna zes op de tien Vlaamse bedrijven draaien nu minstens één AI-systeem. De modellen daarachter komen van hetzelfde handvol labs dat in 2026 tienduizenden gevallen moest uitpluizen van modellen die dingen deden die niemand gevraagd had.

Over die twee feiten wordt op verschillende plaatsen gepraat. In Vlaanderen gaat het debat over vaardigheden, productiviteit en niet achterop raken. Over de incidenten wordt in het Engels geschreven, op Amerikaanse sites, door mensen die al in het vak zitten. Ik ken geen Vlaamse of Belgische instantie die de opdracht heeft om de twee samen te brengen. Het dichtst daarbij kwam een hoorzitting over een conceptnota AI in de WEWIS-commissie van het Vlaams Parlement op 17 september 2026. Onder de sprekers waren Valeria Pulignano (KU Leuven) en Vincent Ginis (VUB). Ik heb alleen de aankondiging gelezen, niet wat er gezegd is.

Die kloof is de reden dat ik aan dit dossier begonnen ben. Vlaamse bedrijven nemen AI snel in gebruik. Bijna alles wat over de incidenten verschijnt, is in het Engels.

Er is ook een tegenargument, en ik vind het overtuigend. Adoptie is ook hoe een regio een eigen industrie opbouwt. De productiviteitswinst lijkt reëel. In de barometer ziet 21,4 procent van de bedrijven hogere productiviteit bij laaggeschoolde werknemers dankzij AI. En een Vlaanderen dat wacht, koopt alles elders en heeft nog minder in de pap te brokken. Dezelfde redenering zit achter het Europese argument, een niveau hoger.

Wat Vlaamse bedrijven en overheidsdiensten draaien, en op wiens modellen, haal je niet uit de barometer. Die meet hoeveel bedrijven AI gebruiken. Hoe kwetsbaar ze zijn als die modellen in de fout gaan, meet ze niet.

De adoptiecijfers kloppen niet met elkaar. De Vlaamse barometer komt voor 2025 op 58,8 procent van de bedrijven, de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid op bijna 35 procent van de Belgische bedrijven. Wellicht zijn dat andere enquêtes met andere definities. Waar het verschil vandaan komt, heb ik niet nagekeken.

Eerder schreef ik dat het beleidsplan 32 miljoen euro per jaar kost, waarvan 15 miljoen via VLAIO. Dat zijn mogelijk de bedragen uit 2019. De huidige site van het plan noemt ongeveer 36 miljoen. De oude cijfers heb ik niet teruggevonden.

Ik heb het persbericht over de barometer gelezen, niet het volledige rapport. Van het verslag van de Hoge Raad las ik de samenvatting en de aanbevelingen, niet het hele document.